Okullarda Çok Yaygın Bir Sorun: ZORBALIK

  1. Taraflar arasında eşit olmayan bir güç dengesi varsa, Zorbalık nedir?
    Zorbalık okullarda yaşanan oldukça yaygın bir şiddet türüdür. Yaşça küçük olan ya da fiziksel olarak daha güçsüz olan öğrenci(ler)in, yaşça büyük ya da güçlü olan öğrenciler tarafından hırpalanması ya da küçük düşürülmesi anlamına gelen, anaokulundan liseye hatta üniversiteye kadar birçok alanda büyük ölçüde sorun teşkil eden bir sorundur. Başka bir deyişle zorbalık, güçlü olan bireyin kendi kazanç ve memnuniyeti için kendisine karşı koyamayacak kadar güçsüz olana tekrarlayan ve acı veren nitelikte fiziksel, duygusal, sosyal ve sözel saldırılarda bulunmasıdır.
  2. Neden üstünde durulması gerekir?
    Çünkü zorbaca söz ve eylemlere karışan öğrenci oranları hiç de küçümsenmeyecek orandadır ve zorbalık olgusunun çocuklar üzerindeki psikolojik ve sosyolojik etkileri sadece okul yıllarıyla sınırlı kalmayıp yaşamın sonraki dönemlerinde de devam etme eğilimi göstermektedir. Hatta çocukluk döneminde yaşanılan bu olumsuzluklar, yetişkinlikte bireylerin psikolojik sağlığında olumsuz izler bırakmaktadır.
  3. Zorbalık çeşitleri nelerdir?
    • Fiziksel Zorbalık :
      Dövmek, tekme atmak, tokat atmak, itmek, saç ya da kulak çekmek, dürtmek, tükürmek, vb.
    • Sözel Zorbalık : Dalga geçmek, alay etmek, kızdırmak, korkutmak, kötü isimler takmak, küfür etmek, kişiye ya da ailesine hakaret etmek, küçük düşürücü-incitici-hakaret edici sözler söylemek, zihinsel olarak geri olduğunu söyleyerek kendisini kötü hissetmesine sebep olmak, kaba şakalar yapmak, sataşmak, tehdit etmek, maddi durumuyla alay etmek, vb.
    • Psikolojik Zorbalık : Kişiyi kasıtlı olarak grup dışında tutup yalnızlığa itmek, oyun veya diğer etkinliklere almamak, izole etmek, yok saymak, görmezden gelmek, dışlamak, hakkında yalan-yanlış dedikodular yapmak, başka insanlarla arasını  açmaya çalışmak, vb.
    • Cinsel Zorbalık : Sarkıntılık, elle taciz, cinsel içerikli sözler söylemek, vb.
  4. Bir söz ya da eyleme ne zaman zorbalık diyebiliriz?
    • Taraflar arasında eşit olmayan bir güç dengesi varsa,
    • Olumsuz davranışlar süreklilik gösteriyorsa,
    • Kasıtlı yapılıyorsa,
    • Çocuk veya ergen zorbaca davranışlardan rahatsız ama kendisini koruyamayacak bir durumdaysa.
  5. Zorbalığın belirtileri nelerdir?
    • Çocuğunuzun vücudunda nedenini tam olarak açıklayamadığı morluk ve çizikler varsa,
    • Yırtılmış ya da hırpalanmış elbiselerle eve geliyorsa,
    • Kişisel eşyaları kayboluyorsa ya da hırpalanıyorsa,
    • Çocuğun tarif edemediği baş, mide gibi ağrıları, yeme ve uyku bozukluğu varsa,
    • Nedensiz yere ağlıyorsa veya canı sıkkınsa,
    • Okula gitmek istemiyorsa,
    • Olağandışı öfke patlamaları yaşıyorsa,
    • Arkadaşlarıyla oyun oynamak istemiyorsa,
    • Okul gidiş-geliş yolunu değiştirmek istiyorsa,
    • Okuldaki başarısında bir düşüş varsa,
    • Neden göstermeden ek para istiyorsa zorbalığa maruz kalıyor olabilir.
  6. Zorbalığın sebepleri nelerdir?
    • Zorbalığı yapan çocuğun saldırgan mizaçlı olması.
    • Kişiye, isteklerini saldırganlık dışında başka bir yolla ifade edebileceğini öğretecek bir insanın olmayışı.
    • Fiziksel gücün aile içinde sorun çözme yolu olarak görülmesi ve bu tür davranışlara maruz kalan kişinin davranışı model alarak aynı şeyi kendisinden yaşça küçük veya güçsüz kişilere yapması.
    • Anne, baba ya da öğretmenlerin karşılaştıkları zorbalıklara müdahale etmeyerek, aslında zorbalığın işe yaradığı mesajını çocuğa vermeleri.
    • Kendileri hakkında olumsuz sözler duyan çocuklar ve gençlerin, başkalarına saldırarak kendilerini iyi ve güçlü hissetme ihtiyacı içinde olmaları.
    • Bir akran grubunda yer alabilmek için kendisini ispat etmek istemesi ve bu yüzden şiddet içeren davranışlar sergilemesi.
    • Acı verdikleri kişinin yaşadıklarının sorumluluğunu kendi üstüne almaması, aksine bundan haz alması, haklılığından çok emin bir biçimde karşısındaki kişinin onu kışkırttığını düşünmesi.
  7. Kız ve erkek zorbalığı arasında bir fark var mıdır?
    Zorbalık sanılanın aksine sadece erkekler arasında görülmez, hem kızlar hem de erkekler bu tarz davranışları göstermektedirler. Kızlar ve erkekler arasındaki tek fark, zorbalığın yapılış biçimidir. Bu bağlamda, kızların çoğunlukla karşısındaki kişiye psikolojik zorbalık yaptıkları söylenebilir. Örneğin, arkadaş grubundan dışlamak veya beraber yapılan çeşitli aktivitelere katılmalarını engellemek kızlar arasında sıkça uygulanan zorbalık davranışlarındandır. Erkeklerse, daha çok fiziksel zorbalık yaparlar. İtme, vurma, direk sözel aşağılama ya da hakaret etmek erkekler arasında daha yaygın olan zorbalık çeşitleridir.
  8. Zorbalık en çok nerelerde gerçekleşir?
    Araştırmalar, öğrencilerin zorbalığı en çok sınıfta yapıyor olduğunu gösteriyor. Öğretmenin sınıftan çıkmasını bekleyen zorba öğrenciler kısa tenefüs aralarında kendilerinden daha güçsüz arkadaşlarını şiddete maruz bırakmakta, sınıfın ardından kantin ve oyun bahçesinde zorbalık devam etmektedir.
  9. Zorbalığın sonuçları nelerdir?
    • Zorbalığa maruz kalan çocuklar sürekli kendilerine yapılan bu olumsuz davranışları düşündüklerinden içlerine kapanırlar.
    • Zorbalıkla baş edemedikleri için yoğun bir utanç ve yenilgi hissederler.
    • Kendilerini çirkin, işe yaramaz ya da değersiz biri olarak görebilirler.
    • Zorbalığa başvuran öğrenciler ise ileriki yaşamlarında suç işlemeye devam ederler. Yapılan araştırmalara göre 6. ve 9. sınıf öğrencileri arasında zorba olduğu saptananların, 24 yaşına gelene kadar en az bir kez bir suçtan ötürü mahkemelik oldukları bulunmuştur.
    • Zorba çocuklar ergenlikte ve yetişkinlikte uyumlu insan ilişkileri kurmakta ve geliştirmekte sorunlar yaşayabilir.
    • Mağdur olan öğrenciler gibi zorba öğrencilerin de okul başarılarının düşük olduğu gözlemlenmektedir.
  10. Zorbalıklara karşı neler yapabilirsiniz?
    • Zorbalıkla mücadele etmek oldukça zordur; ama öncelikle bilmelisiniz ki sorun siz değilsiniz. Sorun bu davranışta bulunanlardadır.
    • Eğer başkalarından o veya bu şekilde bir farkınız varsa, bundan utanmak yerine gurur duymalısınız.
    • Her öğrenci gibi sizin de okulda kendinizi güvende hissetmeyi istemeniz en doğal hakkınızdır.
    • Yakın olduğunuz arkadaşlarınızla daha sık vakit geçirmeye özen gösterin. Zorbalık davranışlarında bulunanlar hedef olarak gruplara dahil olan kişileri daha az tercih ederler.
    • Size karşı zorbaca davranışlarda bulunan kişilere elinizden geldiğince aldırmamaya çalışın. Gerekirse yanlarından yürüyüp geçin. Onları davranışlarını durdurmaları konusunda uyarın fakat saldırgan davranışlarla karşılık vermeye çalışmayın.
    • Özgüveninizi güçlendirmek için ‘bu onların sorunu benim değil’ ya da ‘bende bir sorun yok’ gibi cümleleri kendi kendinize tekrar etmek iyi gelecektir.
    • Yaşadığınız olumsuzlukları başkalarıyla paylaşın. Zorba davranışlara maruz kaldığınızda bunu bir başkasıyla konuşmak, o kişileri ele vermek değil, aksine en doğru harekettir.
    • Okulun psikolojik danışmanlık birimine başvurabilir, benzer deneyimleri olan kişilerle beraber grup terapilerinden ya da bireysel terapilerden yararlanabilirsiniz. Aldığınız danışmanlık süresince, sizi zorbalığa hedef kılan özelliklerinizin ve davranışlarınızın farkına varabilir, bu tarz davranışlara maruz kalma riskinizi azaltmaya dönük çalışmalar yapabilirsiniz.
    • Hissettiğiniz olumsuz düşüncelerin pozitif olanlarla değiştirilebilmesi için konuyla ilgili duygu ve düşüncelerinizi ifade edebilmeniz çok önemlidir. Bu nedenle yaşadıklarınızı ve hissettiklerinizi yazmanıza, çizmenize, oynamanıza ya da konuşmanıza olanak tanıyan çeşitli sanat terapilerinden yararlanabilirsiniz.
    • Fiziksel açıdan güvenliğinizi sağlamak için durumu mutlaka yetkili bir okul görevlisine bildiriniz.
  11. Ebeveyn olarak neler yapılabilir? (+)
    • Yapılması gerekenler konusunda çocuklarının görüşlerini almak.
    • Çocuklarınızı dinlemek.
    • Onlara sorunlarını anladıklarını söylemek.
    • Yaşanmış olan olayla ilgili temel gerçekleri doğru biçimde öğrenebilmek için çocuğu istediği kadar konuşmaya özendirmek.
    • Olayın yalnızca bir yönünü dinlediğinizi göz önünde bulundurarak geniş düşünmek.
    • Sorularınızı çocuğu incitmeden yumuşak bir şekilde sormak.
    • Çocuğun yaşadıklarını iyice düşünmesine yardımcı olmak ve yapılabileceklerin belirlenmesinde çocuğa yardımcı olmak.
  12. Ebeveyn olarak neler yapılmamalıdır? (-)
    • Öfkelenmek ya da sinirlenmek.
    • Yaşanan olumsuz durumdan ötürü suçluluk ya da utanç duymak.
    • Çocuğun konunun önemli olmadığını düşünmesine neden olmak.
    • Çocuğu veya okulu suçlamak.
    • Gerçekleri bilmeden kişileri suçlamak veya suçu yükleyecek kişiler aramak.
    • Tüm ayrıntıları hemen öğrenmeyi istemek ve kolay çözümler aramak.
  13. Okullarda zorbalığı engellemek için neler yapılabilir?
  • Öğrencileri ve velileri bilgilendirici seminerler yapılabilir.
  • Okul yönetimi olarak velilerle sürekli diyalog halinde olunmalıdır.
  • Güvenlik önlemleri okul ve okul çevresinde arttırılmalıdır.
  • Okuldaki psikolojik danışmanlık birimi aktif olarak kullanılmalı ve varlığı sıklıkla hatırlatılmalıdır.
  • Öğrencilerin enerjilerini daha yapıcı bir biçimde kullanmalarını sağlamak için sportif faaliyetlerin sayısı arttırılabilir.
Bu yazı Toplumsal Bilinçlendirme kategorisine gönderilmiş ve , , ile etiketlenmiş. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.