Bilgisayar Oyunlarının Çocuklar Üzerindeki Etkisi

Bilgisayar Oyunları

İlk bilgisayar oyunu 1970’lerde üretilmiştir. O günden bugüne bilgisayar oyunları eğlence dünyasında 9 milyar dolarlık bir pay ile varlığını sürdürmektedir. Bilgisayar oyunları artık çocuk, ergen ve genç yetişkinlerin ( 25yaş – 40 yaş)  günlük yaşamlarının bir parçası haline gelmiştir.

Yapılan son araştırmalar 2 ile 17 yaş arası çocuk ve gençlerin  % 70’nin bilgisayar, % 68’nin ise oyun konsolu sahibi olduğunu göstermektedir. Çocuk ve ergenlerin % 87’sinin rutin olarak bilgisayar oyunu oynadığı, 2 ile 7 yaş arası çocukların haftada 3 ila 5 saat, 8. ve 9. sınıf öğrencilerinin ise haftada ortalama 9 saat bilgisayar oyunu oynadığı araştırmalar ile tespit edilmiştir. 3

Çocuklar ve Ergenler Neden Bilgisayar Oyunları Oynar?

Son dönem yayınlar çocuk ve ergenlerin bilgisayar oyunlarına dair temel motivasyonlarını anlamaya odaklanmıştır. Çocuk ve ergenlerin neden bilgisayar oyunlarına zamanlarının büyük bir çoğunluğunu ayırıyor olduklarını anlamak, kuşkusuz yetişkinler ile çocuk ve ergenler arasındaki anlaşmazlıkları azaltacaktır. Konuya dair 12 ile 14 yaş arasında yer alan 1254 öğrenci ile yürütülmüş anket çalışmasından çıkan sonuçlar şöyledir: 5

Oyun Oynamanın Sosyal Motivasyonları:

  • Boş zamanları değerlendirmek,
  • Yarışmak, üstesinden gelmek, oyunu kazanmak ile gelen gururu yaşamak,
  • Akranlara bir şeyler öğretmek (oyun stratejilerini ve şifrelerini paylaşmak, Oyunda nasıl ilerlenebileceği ile ilgili önerilerde bulunmak),
  • Yeni arkadaşlar edinmek,
  • Liderlik fırsatı yakalamak.

Oyun Oynamanın Duygusal Motivasyonu

  • Problemleri unutmak, üstesinden gelmek ve rahatlamak.

Oyun Oynamanın Zihinsel ve Diğer Motivasyonları

  • Oyunların yaratıcılığı destekler öğeler içermesi,
  • Oyunda çözülmesi gereken meseleye meydan okumak, üstesinden gelme arzusu taşımak,
  • Farklı karakterleri deneyimleyebilmek,
  • Merak duymak, keşfetme ve yeni şeyler öğrenme isteği taşımak.

Bilgisayar Oyunlarının Çocuklar Üzerindeki Etkileri Nelerdir?

Yapılan araştırmalar bilgisayar oyunlarının çocuklar ve ergenler üzerindeki etkilerinin çocuk ve ergenlerin kişilik özellikleri ve içinde bulundukları çevresel koşullar ile yakından ilişkili ve etkileşim içinde olduğunu göstermiştir. Bilgisayar oyunlarının olumsuz ve olumlu etkileri aşağıda listelendiği şekli ile özetlenmiştir.

Olumsuz Etkileri:

  • Bir karakterin öldürüldüğü ya da zarar gördüğü bilgisayar oyunları saldırgan düşüncelerde, duygularda ve davranışlarda artışa yol açıyor. 1 (Araştırmalar erkek çocuk ve ergenlerin kız çocuk ve ergenlere oranla saldırgan davranışa daha eğilimli olduğunu kanıtlamıştır.)
  • Şiddet içerikli oyunlar düşmanlık duygularını besliyor, kaygı düzeyinde artışa neden oluyor.
  • Şiddet içerikli oyunlar fiziksel güç kullanımında artışa yol açıyor.
  • Şiddet içerikli oyunlar sosyal davranışlarda (örneğin yardımseverlik, vb) azalmaya yol açıyor.
  • Oyunlar ile geçirilen zaman arttıkça obezite riski de artıyor.
  • Bilgisayar başında geçirilen zaman arttıkça akademik başarıda azalma görülüyor.

Olumlu Etkileri:

  • Oyunlar yeni şeyler öğrenme fırsatı yaratıyor.(Mitolojik kavramlar, coğrafi bilgiler, vb)
  • Oyunlar sosyal ağın genişlemesini sağlıyor. (Oynanan bilgisayar oyunu üzerinden tanışma ve arkadaşlığı geliştirme, vb)
  • Zihinsel yeteneklerde artışa neden oluyor. (Kognitif ve algısal düzeyde ) (2)
  • Çocuk ve ergenlerin yaşıyor oldukları çatışmaları açığa vurmalarına yardım ediyor. (Aile içi şiddete maruz kalan bir çocuk saldırganca eğilimlerini oyun yoluyla açığa çıkarabilmesi, vb)
  • Yaratıcılıkta artışa neden oluyor.(Karakterler ve karakterlere yönelik özelliklerin oyuncu tarafından oluşturulması yoluyla.)
  • Sosyal davranışları destekleyen oyunlar yardımseverliği arttırıyor, saldırgan tutum ve davranışlarda azalmaya yol açıyor.
  • Eğitim amaçlı kullanıldığında ders içeriğinin anlaşılmasını kolaylaştırıyor. (Örneğin geometrik şekillerin 3 boyutlu aktarılması, vb)

Online Oyunlar ve İnternet Bağımlılığı

Araştırmalar bilgisayar oyunlarının çocuk ve ergenler üzerindeki olumlu ve olumsuz etkilerine yönelik pek çok şey söylemektedir. Bu noktada online oyunların ve online oyunların arkadaşlar ile birlikte oynandığı internet kafelerin sadece olumsuz özellikleri olduğunu savunmak doğru olmayacaktır. İnternet kafeler de arkadaşlar ile kontrollü bir şekilde oynanan oyunların sosyalleşmeyi, akranlar arası paylaşımı ve özgüveni arttıracağından söz edilebilirken bir diğer yandan başka tüm ilgilerin ortadan kalktığı, okula ilginin azaldığı ve yaşamın büyük bir kısmının online oyunlar ve internet kafeler olduğu durumlar için olumsuz etkilerden söz edilebilir.

İnternet Bağımlılığı Belirtileri Nelerdir?

Araştırmalar internet bağımlılığına dair bir kavramsallaştırmaya sahip değildir. Ancak internet başında aşırı zaman geçirme, genel fiziksel aktivitelerde azalma, internet aktivitesinin bir sonucu olarak kişinin sağlığında bozulma, internette fazla zaman geçirmek için önemli yaşam aktivitelerinden kaçınma, internette fazla zaman geçirmeye bağlı olarak uyku aktivitesinde bozulma, arkadaşları kaybetme ve sosyalizasyonda azalma, aile ve arkadaşları ihmal etme, kişisel sorumlulukları ihmal etme, bilgisayarda zaman geçirmediğinde eksiklik hissetme, internete giremediğinde endişe yaşama gibi tanımlar ailelere internetin aşırı kullanımı ile ilgili bilgi verebilir. 4

Anne –Baba ve Öğretmenler Neler Yapabilir?

  • Aileler çocuklarının oynadığı bilgisayar oyunlarının içeriğini ve çocuklarının bilgisayar oyununa ayırdığı zamanı denetleyerek bilgisayar oyunlarının çocukları üzerindeki olumsuz etkilerini azaltabilir.
  • Ebeveynlerin çocukları ile onların oynadıkları bilgisayar oyunlarını oynamak için zaman ayırması çocukları ile iletişimlerini arttırır.
  • Aileler çocuklarının bilgisayar oyunlarından sağladığı yararları göz ardı etmemelidir. Bu noktada çocukların dilinden bilgisayar oyunlarının anlamını gözden geçirmek yararlı olacaktır.

Çocuk ve Ergenlerin İfadeleri ile Bilgisayar Oyunları

Çocuklar:

  • “Parmak kaslarımı mouse kullanarak geliştiriyorum.”
  • “Yeni birçok kavramı oyunlar içinde görüyor ve öğreniyorum.”

Ergenler:

  • “Eğer bilgisayar oyunları oynamazsam arkadaşlarımın neler konuştuklarına yabancı kalırım.”
  • “Bilgisayar oyunları yardımı ile kendi dünyamı yaratabiliyorum.”
  • “Bilgisayar oyunlarından çok şey öğreniyorum.”
  • “İngilizcemi bilgisayar oyunları sayesinde geliştirdim.”
  • “Yeni bir ortama girdiğimde bilgisayar oyunlarından konu açarak arkadaşlıklar kurabiliyorum.”
  • “Canım çok sıkkın olduğunda sakinleşmeme yardım ediyor.”

Anne Babaların Unutmaması Gerekenler

  • Bilgisayar oyunlarının hem ZARARLI hem de Yararlı yanları vardır.
  • Çocuklarınızın oynadığı bilgisayar oyunlarının içeriğini kontrol etmek yararlı olacaktır.
  • Şiddet içerikli oyunlar saldırgan davranışlarda artışa yol açmaktadır.
  • Çocuklarınızın bilgisayar oyunları oynayarak geçirdiği zamanı sınırlandırmak tamamen yasaklamaktan daha doğru olacaktır.
  • Çocuklarınızla oynadıkları oyunları oynamak onlarla olan iletişiminizi güçlendirecektir.
  • Çocuğunuzun bilgisayar oyunları ile geçirmesi gereken ideal süreyi onun hayatına başka hobiler ve ilgi alanları katarak kontrol edebilirsiniz.
  • Bilgisayar oyunlarının özellikle ergenlerin hayatında sosyal ilişki sağlayan bir yanı vardır.
  • Küçük yaş grubundaki çocukların bilgisayar oyunları oynayarak geçirdiği zamanı sınırlandırmak fiziksel ve duygusal gelişimlerini olumlu yönde etkileyecektir.

Referanslar:

  1. Anderson, C.A. (2000). Video Games and Aggressive Thoughts, Feelings and Behavior in the Laboratory and in Life. Journal of Personality and Social Psychology. 78(4),772-790.
  2. Ferguson, C.J. (2010). Blazing Angels or Resident Evil? Can Violent Video Games Be a Force for  Good? Review of General Psychology, 14(2), 68-81
  3. Greitemeyer, T., Osswald, S. (2010). Effects of Prosocial Video Games on Prosocial Behavior. Journal of Personality and Social Psychology, 98 (2), 211-221.
  4. Kelleci, M.  (2008). İnternet, Cep Telefonu, Bilgisayar Oyunlarının Çocuk ve Gençlerin Ruh Sağlığına Etkileri. TAF Preventive Medicine Bulletin, 7(3), 253-256.
  5. Olson, C.K.(2010). Children’s Motivations for Video Game Play in the Contex of Normal Development. Review of General Psychology, 14(2), 180-187.

Hazırlayan:

İnanç Sümbüloğlu

İstanbul Bilgi Üniversitesi, Klinik Psikoloji Yüksek Lisans Programı

Bu yazı Toplumsal Bilinçlendirme kategorisine gönderilmiş ve , , , , , , ile etiketlenmiş. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bilgisayar Oyunlarının Çocuklar Üzerindeki Etkisi için 1 cevap

  1. Yunus Emre der ki:

    Bakın oyun zaman öldürmekten başka bir işe yaramadığı gibi insanı da farklı Dünyalara götürür.Şurası gerçek ki online oyunların tümü halkı parasal açıdan koloni haline getirmek için üretilmiştir.Ne yazık ki toplumda bunu anlayanlar olduğu gibi anlamayanların sayısıda hayli fazladır.Çocukları bırakın artık yetişkinler dahi sahip olduğu olgunluklarını yitiriyorlar.Bu oyunların çıkış sebebide Holdinglerin para yontmak istemelerinden başka bir husus değildir.Uyanın dostlar hayatınızı karartmayın.Boş işlere vakit ayırmak yerine toplumu düzeltin.Kendinizi köleleştirmeyin.Aslında söylenecek daha çok konu var.Fakat bu öyle iki satıra sığacak kadar kısa değil yazık ki.Toplum olarak yapmamız gerekenler böyle insanı aptallaştıran aktivitelerden uzaklaşmaktır!

Yoruma kapalı.